Een opiniestuk

Vroeger was er stankoverlast op het platteland. Meestal werd er dan drijfmest uitgereden. Dat was niet mis. Maar het ging weer voorbij. Tegenwoordig zitten de omwonenden van stallen en mestfabrieken dag-in dag-uit in de stank. De achterliggende oorzaak is dat bij de Brabants Reconstructie eind vorige eeuw de burgers van het platteland over het hoofd zijn gezien. Bestuurders, veehouderij en natuurorganisaties zaten aan tafel. Maar de burgers waren niet georganiseerd of niet uitgenodigd. Het Brabants Burgerplatform, waarin behalve alle Brabantse ook Limburgse en Gelderse burgergroeperingen samenwerken, wil voorkomen dat de geschiedenis zich nu herhaalt bij het stikstof-overleg.

Door de reconstructie kon de intensieve veehouderij toen fors uitbreiden. Eerst alleen in de zogeheten landbouwontwikkelingsgebieden. Later bleek dat de veehouderij in de meeste gemeenten ook in de zogenaamde verwevingsgebieden weinig in de weg werd gelegd. De cumulatieregeling voor geurhinder was immers geschrapt. Gemeenten mochten zelf de geurbelasting definiëren. Stallen schoten als paddenstoelen uit de grond. Bouwblokken werden tot de rand toe vol gezet. Door de reconstructiewet werd er wél een grotere afstand aangehouden tussen natuur en veehouderijen. Maar burgers zagen de stallen groter worden en steeds dichter bij komen. En een omwonende die klaagde over overlast, kreeg te horen dat dat er nu eenmaal bij hoorde, als je er voor koos buiten te gaan wonen. Dat deze er vaak al levenslang woonden, kwam niet van pas en werd domweg genegeerd.

Er is nu een vertrouwensbreuk tussen boeren en overheid. Maar omwonenden van de intensieve veehouderij hebben al jaren geleden het vertrouwen in ‘hun’ overheid verloren. Want die zweert telkens bij technologische innovaties als hét wondermiddel om de overlast in te dammen. Maar de innovaties die de laatste decennia zijn aangedragen, hebben in de praktijk nooit meetbaar het effect gehad dat op papier werd voorgespiegeld. Mestflappen, koeldeksystemen, luchtwassers, slimme vloeren en ander kunst- en vliegwerk hebben de problematiek alleen maar vergroot. Er ‘moest’ bij elke innovatie immers weer uitgebreid worden. Juist om de investering, gedaan om de overlast terug te dringen, terug te kunnen verdienen. De innovaties deden in werkelijkheid vrijwel nooit wat ze zouden moeten doen. Maar de uitbreiding die daardoor gelegitimeerd werd, bleef altijd wél staan. Immers: vergund is vergund.

Nu de rechter de overheid dwingt om het belang van de natuur te respecteren, worden de kwalijke effecten van ammoniak op de volksgezondheid naar de achtergrond gedrongen. Ammoniak draagt zoals bekend bij aan vorming van secundair fijnstof, dat een belangrijke factor is bij de verkorting van de levensduur. Wij zijn er voorstander van om nu niet alleen stikstof, maar het héle probleemveld integraal aan te pakken en daarbij ook de gezondheidsrisico’s en de stankoverlast mee te nemen.

het perspectief op verdere industrialisering van de intensieve veehouderij

www.sarahlinde.nl

Technologische innovaties richten zich vrijwel altijd op een aanpak ergens in de pijplijn achter de bron. Wij pleiten voor een systeem-innovatie die effect heeft op álle doelen, een aanpak direct aan de bron: krimp van de veestapel. Te beginnen in de veedichte gebieden, waar hoge concentraties ook het risico op nieuwe zoönosen vergroten.

De boeren wijzen naar veel partijen als schuldigen in de huidige crisis, Bovendien claimen ze zelf de oplossing te zijn of te hebben. En dat terwijl hun eigen organisaties structureel tekort geschoten zijn in de bescherming van hun eigen achterban door afspraken over beheersbare ontwikkeling. In plaats daarvan hebben ze zelf aan deze crisis bijgedragen door mét alle ketenpartners volop in te zetten op de groei en industrialisering van de agro-business. Volgens ons hebben boeren de oplossing. Maar dan moeten ze eerst weer boer worden. Boer zoals dat ooit bedoeld was. Grondgebonden. Circulair. Bedrijvigheid met een menselijke maat. Gecombineerd met zorg voor het landelijk gebied. Dat biedt ook een duurzamer perspectief dan de moordende concurrentie van nu.

Om herhaling te voorkomen van de missers van de reconstructie – toen ook alleen maar gekeken werd naar de belangen van natuur en veehouderij – is het raadzaam om deze keer de omwonenden wél aan tafel te vragen. Op ons kunt u rekenen.

Geert Verstegen,
voorzitter Brabants Burgerplatform

Zie ook : Brief aan Remkes : Hr Remkes, op onze kennis en ervaring kunt U rekenen

Gepubliceerd in de media

Trouw

Voorheen telden alleen de belangen van veehouderij en natuur. Gezondheid van burgers op het platteland is ook aan de orde, aldus Geert Verstegen.
Geert Verstegen 17 augustus 2022

Eindhovens Dagblad

Johan Remkes na afloop van het gesprek met vertegenwoordigers van boerenorganisaties en het kabinet over de stikstofplannen. Foto ANP © ANP

Vroeger was er stankoverlast op het platteland als er drijfmest werd uitgereden. Tegenwoordig zitten omwonenden van stallen en mestfabrieken dag-in dag-uit in de stank.

Categorieën: MESTOVERSCHOT